Ana Sayfa | Site Haritası | İletişim   
Genç Hacılar|Hac|Hac İlmihali|Hac Duaları|Umre|Peygamberimiz|Kur`an-ı Kerim
 
Ziyaret Mekanları

Mekke

Zemzem

Mekke gibi susuz bir mevkide yerleşimin en önemli sebebi Kâbe ile birlikte zemzem kuyusunun varlığıdır. Arap dilinde "bol, bereketli, doyurucu ve kaynağı zengin su" gibi anlamlara gelen zemzem, sadece kutsal kabul edilen Harem bölgesinin değil, bizzat Kâbe’nin kuyusu ve bütünleyicisi olarak görülmüş, Mekke için bir nevi hayat kaynağı olmuştur.

Hz. İbrahim’in ayrılmasından sonra eşi Hacer ıssız Mekke vadisinde su ve erzakının tükenmesi üzerine çaresiz kalmış, küçük oğlu İsmail’in susuzluktan ölmesinden endişe ederek telaşla Safa ile Merve tepeleri arasında yedi defa gidip gelmiş, bütün ümitlerini kaybettiği anda mucizevî bir şekilde oğlunun bulunduğu yerde kaynayan zemzem suyunu görünce Allah'a şükretmiş ve suyun dağılmaması için etrafını toprakla çevirmiştir. Resul-i Ekrem aleyhisselatu vesselam "Allah İsmail’in annesine rahmet etsin. Eğer suyun önünü kapamasaydı zemzem akıp giden bir ırmak olurdu" demiştir.1

Hz. Hacer’in Safa ile Merve tepeleri arasında su arayışı, hac ve umre menasiki içinde yer alan "sa’y' uygulamasının kökeni olmuştur.2

Daha sonraki dönemlerde Hz. İsmail’in kuyusu olarak da anılan zemzem, başlangıçta pınar şeklinde bir göze iken Hz. İbrahim tarafından genişletilerek bir kuyu haline getirilmiştir. Zemzem, açılmasından bir süre sonra Cürhümlüler ile Huzâalılar arasında meydana gelen ve tarihi tespit edilemeyen savaşın ardından kullanılamaz hale gelmişti. Cürhümlüler'in Mekke'den çıkartılmalarıyla birlikte kaybolan zemzemi Hz. Muhammed aleyhisselatu vesselam dedesi Abdülmuttalib yeniden ortaya çıkardı, sikaye ve rifade görevlerine ilaveten kuyunun koruma ve bakım işlerini de uhdesine aldı.

Mekke'nin fethinden sonra Hz. Peygamber aleyhisselatu vesselam, ataları Hz. İbrahim ve İsmail tarafından başlatılmış uygulamaları tekrar ıslahla yaşattığı gibi insanlara zemzemden bol bol içmelerini ve ondan memleketlerine götürmelerini tavsiye ederek bizzat kendisi de Mekke'den Medine'ye sık sık zemzem getirtmiş ve "Yeryüzünde bulunan suların en hayırlısı zemzem suyudur; içilmesi açlığı giderir, hastalığa şifa olur"3, "Bizimle münafıklar arasındaki fark onların zemzemi kana kana içmemeleridir"4, "Zemzem suyu hangi niyetle içilirse ona çare olur"5  buyurmuştur. Bundan dolayı, Mekke dışındaki bölgelerden hacca gelenlerin zemzemi gerek hastalıklara şifa niyetiyle ve gerekse hatıra olarak vatanlarına götürmeleri adet haline gelmiştir.

Resul-i Ekrem aleyhisselatu vesselam uygulaması sebebiyle, tavafın ardından kılınan namazdan sonra zemzem içmek müstehap kabul edilmiştir. Hz. Peygamber aleyhisselatu vesselam ve ashabın uygulamalarından hareketle kıbleye yönelmek, Allah'ın adını zikretmek, üç defa nefes almak, kana kana içmek, her soluk aldığında Kâbe’ye bakmak ve sonunda Allah'a hamd etmek zemzem içmenin adabından sayılmıştır; içerken çokça dua edilir ve özellikle İbn Abbas’dan nakledilen "Allahım Senden faydalı ilim, bol rızık ve her dertten şifa niyaz ediyorum" duası okunur.

Zemzem Kuyusu, Mescid-i Haram'da Kâbe’nin 18 m. güneydoğusunda Hacerülesved'in tam karşısındaydı; su eskiden kovalarla çıkarılıp üstü açık bir havuzda depolanır, insanlar buradaki musluklardan içerlerdi. Daha sonra buraya iki kapalı depo yapıldı ve su çekmek için pompa monte edildi. Mescid-i Haram'ın genişletilmesi sırasında, izdihama yol açtığı için önce zemzem binası kaldırılarak su dağıtımı yer altına alındı ve merdivenlerle aşağıya açılan girişi de revakların önüne doğru çekildi. Bunun da tavafı engellemesi sebebiyle giriş tamamen kapatılarak suyun Meseid-i Haram'ın birçok yerine konulan bidonlarla dağıtımı yoluna gidildi. Şimdi artık modern sistemlerle çıkarılarak hizmete sunulan su ultraviyole ışınlarıyla da dezenfekte edilmektedir.

Dipnotlar

1. Müsned, I, 347; Buhari, "Enbiya", 9
2. el-Bakara 2/158; Buhari, "Enbiya", 9
3. Heysemi, III, 286; Müttaki el-Hindi, XII, 225
4. İbn Mace, "Menasik", 78
5. İbn Mace. "Menasik", 781




Bu yazı 2401 kez okunmuştur.

Paylaş

2018 genchacilar.org

Soru-Cevap
Ziyaret Öncesi Pratik Bilgiler
Takyettin Karakaya
Ziyaret Mekânları
Hac Terimleri Sözlüğü
Görsel Galeri
Hac TV
Umre Programları

Twitter
Facebook